Bài: ÔN DỊCH, THUỐC LÁ (NGỮ VĂN 8) GIAI ĐOẠN I. XÁC ĐỊNH VÀ TÌM HIỂU VẤN ĐỀ Bước 1. Giới thiệu tình huống chứa đựng vấn đề (bằng cách kể một câu chuyện, thuật lại một sự kiện, nêu một bài toán, xem một đoạn video …): Hiện nay hầu như ở bất kỳ nơi nào cũng có bản khuyến cáo hoặc lời đề nghị: “Cấm hút thuốc lá”. Thế nhưng hằng ngày vẫn nhan nhãn những người không làm đúng như thế: Ở nhà sau bữa cơm, bố thường ngồi hút thuốc lá xem ti vi; trong quán café, nhiều người tụ tập tán chuyện với điếu thuốc lá phì phèo trên môi; rồi đến trường có những bạn trốn vào nhà vệ sinh để hút thuốc lá; … - Vì sao phải “Cấm hút thuốc lá”? - Và làm thế nào để những người quanh em nhận thức đầy đủ hơn về vấn đề này? Bước 2. Đặt câu hỏi (=> làm sáng tỏ vấn đề): 2.1. Yếu tố đã biết: - nơi nào cũng có bản khuyến cáo hoặc lời đề nghị: “Cấm hút thuốc lá”; - nhan nhãn những người hút thuốc lá … 2.2. Yếu tố chưa biết: - vì sao phải “Cấm hút thuốc lá”? - làm thế nào để những người quanh em nhận thức đầy đủ hơn về vấn đề này? Bước 3. Đề xuất các ý tưởng, giả thuyết (phân chia lớp học thành các nhóm, cử nhóm trưởng => HS thảo luận nhóm để đưa ra các ý tưởng và giả thuyết về vấn đề): a) Phải “Cấm hút thuốc lá”, bởi vì thuốc lá: + có hại cho sức khỏe bản thân và người chung quanh; + tốn tiền, tốn thời gian, ảnh hưởng đến công việc; + ô nhiễm môi trường (khói thuốc lá, xả tàn thuốc, bao thuốc); + trong thuốc lá có độc tố nicotin; + miệng và hơi thở của người hút thuốc rất hôi, gây khó chịu cho người khác; + xã hội ngày càng văn minh thì càng không nênhút thuốc lá; + nội quy nhà trường không cho phép HS hút thuốc lá; + người lịch sự là người không hút thuốc lá; + xây dựng nếp sống văn minh lành mạnh “không thuốc lá” , v.v … b) Để những người quanh em nhận thức đầy đủ hơn về vấn đề này, cần phải: + nói cho họ biết những tác hại của việc hút thuốc lá; + cấm sản xuất, buôn bán thuốc lá; + phạt nặng những người hút thuốc lá; + tập trung người nghiện thuốc lá vào các trại cai nghiện; + tăng cường nhiều pano, tranh ảnh, khẩu hiệu kêu gọi mọi người từ bỏ thuốc lá, v.v… Bước 4. Xác định các kiến thức cần cho việc giải quyết vấn đề (liệt kê các nội dung kiến thức cần có để kiểm chứng). + có hại cho sức khỏe bản thân và người chung quanh; + tốn tiền, tốn thời gian, ảnh hưởng đến công việc; + ô nhiễm môi trường (khói thuốc lá, xả tàn thuốc, bao thuốc); + trong thuốc lá có độc tố nicotin; + miệng và hơi thở của người hút thuốc rất hôi, gây khó chịu cho người khác; + xây dựng nếp sống văn minh lành mạnh “không thuốc lá”; + nói cho họ biết những tác hại của việc hút thuốc lá; + tăng cường nhiều pano, tranh ảnh, khẩu hiệu kêu gọi mọi người từ bỏ thuốc lá. => (14 ý tưởng, giả thuyết đề xuất -> 08 kiến thức cần có để kiểm chứng) Bước 5. Liệt kê những kiến thức chưa biết (GV xem xét danh mục các nội dung kiến thức cần có để giải quyết vấn đề, đề xuất các kiến thức mới cần nghiên cứu): - đặc điểm của thuốc lá; - thuốc lá có hại cho bản thân, cho người chung quanh, cho xã hội; - Khắp nơi nổi lên chiến dịch chống thuốc lá. GIAI ĐOẠN II. TỰ TÌM HIỂU CÁC KIẾN THỨC CÓ LIÊN QUAN Bước 1. Định hướng nguồn thông tin (chủ yếu là SGK, sách tham khảo; tham khảo tài liệu và thông tin trên Internet; tham vấn chuyên gia, đương sự liên quan): - SGK Ngữ văn 8, tập 1: bài Ôn dịch, thuốc lá. - Tài liệu tham khảo: những bài viết về tác hại của thuốc lá; tâm sự của người nghiện thuốc lá; các tranh ảnh, pano, khẩu hiệu cổ động phong trào phòng chống thuốc lá, … Bước 2. Tự nghiên cứu (nội dung nghiên cứu có thể được tách thành từng chủ đề nhỏ, phân công theo khả năng của các thành viên trong nhóm). - Chia lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm 9 em. Nhóm trưởng phân công nghiên cứu từng chủ đề