MỘT SỐ BÍ QUYẾT GIÚP HỌC SINH LỚP 8 CÂN BẰNG NHANH VÀ CHÍNH XÁC MỘT PHƯƠNG TRÌNH HOÁ HỌC.

I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Để làm tốt các bài tập hoá học, việc cần thiết trước hết là các em phải cân bằng nhanh và đúng các phương trình hoá học rồi mới làm các bước tiếp theo. Có nhiều phương pháp để cân bằng một phương trình hoá học trong đó có các phương pháp “thăng bằng electron và ion- eclectron” là nhanh và chính xác. Tuy vậy với học sinh lớp 8 chưa thể cân bằng được theo các phương pháp này, SGK lớp 8 mới chỉ dừng lại ở mức độ nêu ra ba bước lập 1 phương trình hoá học là:
Bước1: Viết sơ đồ phản ứng.
Bước2: Cân bằng số nguyên tử của mỗi nguyên tố: Tìm hệ số thích hợp đặt trước các công thức.
Bước3: Viết phương trình hoá học.
Qua thực tế giảng dạy tôi thấy học sinh rất lúng túng ở bước 2 khi đi tìm hệ số thích hợp đặt trước các công thức, do đó việc cân bằng hoá học là một nội dung khó đối với học sinh.
Để góp phần làm đơn giản hoá các khó khăn đó nên tôi chọn đề tài này nhằm áp dụng và“giúp các em cân bằng nhanh và chính xác các phương trình hoá học” phù hợp với trình độ nhận thức của các em mà tôi gọi là các bí quyết. Đồng thời góp phần nâng cao chất lượng bộ môn.
II. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.
- Học sinh lớp 8 trường THCS Số 1 Đồng Sơn
III. TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Bài tập nâng cao hóa học 8 của tác giả Nguyễn Xuân Trường - Nhà xuất bản giáo dục.
- 400 bài tập hóa học 8 của tác giả Ngô Ngọc An - Nhà xuất bản Đại học sư phạm
- Phương pháp dạy học trong nhà trường phổ thông – tác giả: Lê Văn Dũng – Nguyễn Thị Kim Cúc.
- Hướng dẫn làm bài tập hoá học 8 – tác giả Ngô Ngọc An.
- Một số tài liệu khác có liên quan.
IV. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
* Bí quyết 1: Cân bằng theo phương pháp “Hệ số thập phân”. Để cân bằng phản ứng theo phương pháp này ta cần thực hiện các bước sau:
Bước1: Đưa các hệ số là số nguyên hay phân số vào trước các công thức hoá học sao cho số nguyên tử hai vế bằng nhau.
Bước2: Khử mẫu số của phân số để được PTHH hoàn chỉnh.
Ví dụ 1: Cân bằng phản ứng sau:
P + O2 P2O5
Ở phương trình này ta thấy ở vế phải có hai nguyên tử P và 5 nguyên tử O còn ở vế trái có một nguyên tử P và 2 nguyên tử O vậy.
Cách làm:
- Đưa hệ số 2 vào trước P hệ số vào trước O2 để cân bằng số nguyên tử ở hai vế phương trình.
2P + O2 P2O5
- Nhân các hệ số với mẫu số của phân số để khử mẩu số của phân số ta được phương trinhg hoàn chỉnh.
4P + 5O2 ( 2P2O5
Ví dụ 2: Cân bằng phản ứng sau:
C2H2 + O2 CO2 + H2O
Ở phương trình này ta thấy ở vế phải có 1 nguyên tử C, ở bên trái có 2 C vậy.
Cách làm:
- Đặt hệ số 2 vào trước CO2

C2H2 + O2 2CO2 + H2 O
Lúc này ta thấy ở vế trái có 2 nguyên tử O còn ở vế bên phải có 5 nguyên tử O vậy ta thêm hệ số vào O2
C2H2 + O2 2CO2 + H2O
Tương tự nhân mẫu số cho hệ số rồi khử mẫu số ta được:

2C2H2 + 5O2 ( 2CO2 + 2H2O

Ví dụ 3: Al2O3 Al + O2
Tương tự ta đặt 2 vào trước Al và vào trước O2
Al2O3 2Al + O2
Nhân hệ số với 2 rồi khử mẫu ta được phương trình hoá học.
2Al2O3 4Al + 3O2
* Nhận xét: phương pháp này áp dụng đặc biệt có hiệu quả với các phương trình có một hoặc nhiều chất là đơn chất tổng số chất trong PƯ từ 3 đến 4(như các phản ứng giữa kim loại, phi kim với các chất khác hay các PƯ phân huỷ tạo ra đơn chất).
* Bí quyết 2: Cân bằng các phương trình hoá học theo phương pháp “chẵn-lẽ”.
Để cân bằng theo phương pháp này ta làm như sau:
Xét các chất trước và sau phản ứng. Nếu số nguyên tử của cùng một nguyên tố trong một số công thức hoá học là số chẵn còn ở công thức khác lại là số lẻ thì đặt hệ số 2 trước công thức có số